ملات تعمیراتی دو جزیی چیست؟ بررسی کاربردها، مزایا و معایب در ترمیم بتن
ملات تعمیراتی دو جزیی
سازه های بتنی در طول عمر بهره برداری خود به دلایل مختلفی دچار آسیب میشوند. عواملی مانند نفوذ آب و یون های خورنده، خوردگی آرماتورها، بارگذاری بیش از حد، تغییرات دمایی، اجرای نامناسب و کیفیت پایین بتن میتوانند باعث ترک خوردگی، پوسته شدن، کاهش مقاومت و حتی تخریب موضعی بتن شوند. در چنین شرایطی، تخریب کامل سازه نه اقتصادی است و نه همیشه امکانپذیر.
یکی از مؤثرترین راهکارها برای بازگرداندن عملکرد و دوام بتن آسیب دیده، استفاده از ملات های تعمیراتی است. در میان انواع ملات های تعمیراتی، ملات تعمیراتی دو جزیی به دلیل چسبندگی بالا، مقاومت مکانیکی مناسب و دوام مطلوب، جایگاه ویژه ای در پروژه های عمرانی و صنعتی دارد.
ملات تعمیراتی دو جزیی چیست؟
ملات تعمیراتی دو جزیی نوعی ملات آماده است که از دو جزء مجزا تشکیل میشود:
-
جزء پودری
شامل سیمان های ویژه، سنگدانه های دانه بندی شده، پرکننده های معدنی و افزودنی های اصلاح کننده -
جزء مایع
معمولاً شامل رزین های پلیمری (لاتکس، اکریلیک یا پلیمرهای اصلاحشده) و افزودنی های شیمیایی
این دو جزء قبل از اجرا با نسبت مشخص با یکدیگر مخلوط میشوند و یک ملات همگن با خواص مکانیکی و چسبندگی بالا ایجاد میکنند. وجود جزء پلیمری باعث بهبود قابل توجه عملکرد ملات نسبت به ملات های سیمانی معمولی میشود.
مکانیزم عملکرد ملات تعمیراتی دو جزیی
عملکرد ملات تعمیراتی دو جزیی ترکیبی از دو مکانیزم اصلی است:
۱. هیدراتاسیون سیمان
پس از اختلاط، سیمان موجود در جزء پودری با آب واکنش داده و ساختار مقاوم سیمانی ایجاد میکند که مسئول تحمل بارهای فشاری است.
۲. عملکرد پلیمری
پلیمر موجود در جزء مایع:
-
چسبندگی ملات به بتن قدیمی را افزایش میدهد
-
انعطاف پذیری را بالا میبرد
-
جمع شدگی را کاهش میدهد
-
نفوذپذیری را کم میکند
این ترکیب باعث میشود ملات تعمیراتی دو جزیی هم مقاومت مکانیکی مناسب داشته باشد و هم اتصال پایدار و بادوامی با سطح بتن برقرار کند.
انواع ملات تعمیراتی دو جزیی
۱. ملات تعمیراتی دو جزیی معمولی
-
برای ترمیم های سطحی و نیمه سازه ای
-
مناسب دیوار ها، تیر ها و دال ها
۲. ملات تعمیراتی دو جزیی سازه ای
-
مقاومت فشاری و خمشی بالا
-
قابل استفاده در نواحی باربر
۳. ملات تعمیراتی دو جزیی الیاف دار
-
دارای الیاف پلیمری یا معدنی
-
مقاومت بیشتر در برابر ترک خوردگی
۴. ملات تعمیراتی دو جزیی ضد آب
-
نفوذپذیری بسیار کم
-
مناسب مخازن، کانال ها و سازه های در تماس با آب
۵. ملات تعمیراتی دو جزیی زودگیر
-
زمان گیرش کوتاه
-
مناسب تعمیرات فوری و اضطراری
کاربردهای ملات تعمیراتی دو جزیی
۱. ترمیم بتن آسیب دیده
-
پوسته شدن سطح بتن
-
جدا شدگی سنگدانه ها
-
کرموشدگی و تخلخل
۲. ترمیم بتن در اثر خوردگی آرماتور
-
بازسازی پوشش بتن اطراف میلگرد
-
افزایش محافظت در برابر نفوذ رطوبت و کلراید
۳. تعمیر تیر، ستون و دال بتنی
-
در پروژه های ساختمانی و صنعتی
-
در سازه های قدیمی و در حال بهره برداری
۴. ترمیم سازه های زیرزمینی
-
تونل ها
-
فونداسیون ها
-
دیوارهای حائل
۵. تعمیر مخازن و کانال های بتنی
-
مخازن آب
-
کانال های انتقال
-
تصفیهخانه ها
۶. تعمیر لبه ها و گوشه های آسیب دیده
-
ستون ها
-
رمپ ها
-
لبه دال ها و پله ها
مزایای ملات تعمیراتی دو جزیی
۱. چسبندگی بسیار بالا
پلیمر موجود در ملات باعث اتصال قوی به بتن قدیمی میشود و خطر جدا شدگی را به حداقل میرساند.
۲. مقاومت مکانیکی مناسب
مقاومت فشاری و خمشی بالا، آن را برای ترمیم های سازه ای قابل اعتماد میکند.
۳. کاهش جمع شدگی
در مقایسه با ملات های سیمانی معمولی، ترک های ناشی از جمع شدگی به مراتب کمتر است.
۴. نفوذ پذیری کم
افزایش دوام بتن و کاهش نفوذ آب، یون کلر و مواد خورنده.
۵. اجرای آسان
-
آماده مصرف
-
عدم نیاز به افزودنی های جداگانه
۶. سازگاری با بتن
پایه سیمانی بودن آن باعث میشود رفتار حرارتی و مکانیکی آن با بتن هماهنگ باشد.
۷. قابلیت اجرا در ضخامت های مختلف
از ترمیم های نازک تا چند سانتی متر (بسته به نوع محصول).
معایب و محدودیت های ملات تعمیراتی دو جزیی
۱. هزینه بالاتر
در مقایسه با ملات های سنتی یا ملات های تک جزیی، قیمت بیشتری دارد.
۲. حساسیت به نسبت اختلاط
عدم رعایت نسبت دقیق دو جزء میتواند باعث افت مقاومت یا چسبندگی شود.
۳. زمان کار محدود
پس از اختلاط، زمان مصرف مشخصی دارد و تأخیر در اجرا باعث افت کیفیت میشود.
۴. نیاز به آماده سازی دقیق سطح
سطح بتن باید:
-
تمیز
-
زبر
-
عاری از گرد و غبار، روغن و مواد سست
باشد.
۵. محدودیت در ترمیم ترک های فعال
برای ترک های فعال یا سازه ای، نیاز به روش های مکمل مانند تزریق رزین وجود دارد.
نکات اجرایی مهم
-
آماده سازی سطح
حذف بتن ضعیف، زبرکردن سطح و تمیزکاری کامل. -
مرطوب کردن سطح
بتن باید اشباع با سطح خشک (SSD) باشد. -
اختلاط دقیق دو جزء
مطابق دستورالعمل تولیدکننده. -
اجرای سریع پس از اختلاط
رعایت زمان کارپذیری ملات. -
عمل آوری مناسب
جلوگیری از خشکشدن سریع ملات، به ویژه در هوای گرم.
مقایسه با ملات های تعمیراتی تک جزیی
| ویژگی | دو جزیی | تک جزیی |
|---|---|---|
| چسبندگی | بسیار بالا | متوسط |
| مقاومت | بالا | متوسط |
| جمع شدگی | کم | بیشتر |
| دوام | بالا | متوسط |
| هزینه | بیشتر | کمتر |
جمعبندی
ملات تعمیراتی دو جزیی یکی از کارآمدترین مصالح برای ترمیم و بازسازی سازه های بتنی آسیبدیده است. ترکیب سیمان های ویژه با پلیمرهای اصلاحکننده، این ملات را به گزینه ای قابل اعتماد برای تعمیرات سازه ای و غیرسازه ای تبدیل کرده است.
اگرچه هزینه اولیه و حساسیت اجرایی آن بیشتر از ملات های سنتی است، اما دوام بالا، چسبندگی قوی و عملکرد مطمئن در بلندمدت، استفاده از ملات تعمیراتی دو جزیی را از نظر فنی و اقتصادی توجیه پذیر میکند. انتخاب صحیح نوع ملات، اجرای اصولی و رعایت جزئیات فنی، نقش کلیدی در موفقیت عملیات تعمیر خواهد داشت.